Strona główna - ANTOLOGIA PISM FRIEDRICHA MAXA MÜLLERA

ANTOLOGIA PISM FRIEDRICHA MAXA MÜLLERA

W tomie znajdą się między innymi:

Pełne, nowe wydanie WPROWADZENIA DO NAUKI O RELIGII oraz fragmenty wykładów: FILOZOFIA MITOLOGII; FETYSZYZM; KRÓTKIE PODSUMOWANIE OSIĄGNIĘĆ RELIGII FIZYCZNEJ; DEFINICJA RELIGII; CZEGO MOGĄ NAUCZYĆ NAS INDIE? i inne.

 

Fragment tytułowego eseju w przekładzie Rafała Michalskiego:

"Dlaczego musimy znać historię? Dlaczego historia stanowi uznaną część naszego liberalnego wychowania? Po prostu dlatego, że my wszyscy bez wyjątku jesteśmy zobowiązani do tego, by wiedzieć, jak doszliśmy do miejsca, w którym obecnie się znajdujemy, aby żadne pokolenie nie musiało zaczynać od początku i potykać się o grudy, lecz żeby czerpało korzyści z doświadczenia wcześniejszych pokoleń i zmierzało do wyższych i bardziej szlachetnych celów. Tak jak dziecko, gdy dorasta, pyta się swojego ojca i dziadka, kto wybudował dom, w którym mieszkają, albo kto użyźnił ziemię, która daje im pożywienie, tak też pytają się historycy, skąd pochodzimy i jak weszliśmy w posiadanie tego, co teraz stanowi naszą własność. Historia może następnie przekazać wiele użytecznych i zajmujących rzeczy; może gawędzić jak matka lub babcia dziecku, ale przede wszystkim poucza nas o naszej własnej przeszłości, naszym pochodzeniu i naszych przodkach.

Nasi duchowi przodkowie są zatem w pierwszej kolejności Żydami, Rzymianami i Saksończykami a tutaj w Europie nie mamy prawa nikogo nazywać wykształconym czy oświeconym, kto nie wiedziałby, co zawdzięcza swoim duchowym antenatom z Palestyny, Grecji, Rzymu i Niemiec. Cała miniona historia świata byłaby dla niego mrokiem, a ponieważ nie wiedziałby, co uczynili dla niego, ci którzy przed nim żyli, przypuszczalnie niewiele zależałoby mu, aby uczynić coś dla tych, którzy mają przyjść po nim. Życie byłoby dla niego jedynie piaszczystym łańcuchem, podczas gdy powinno stać się raczej rodzajem elektrycznego obwodu, który pozwala naszemu sercu bić i drżeć zarówno przy okazji najstarszych myśli przeszłości, jak i w odniesieniu do najodleglejszych nadziei przyszłości.

Pozwólcie mi rozpocząć od naszej religii. Nikt nie będzie mógł zrozumieć choćby samej historycznej możliwości chrześcijańskiej religii, nie wiedząc niczego o żydowskiej rasie. Aby właściwie ocenić prawdziwy stosunek Żydów do innych ludów Starego Świata i zrozumieć, jakie idee były ich szczególną własnością, jakie idee łączyły ich z innymi członkami semickiej rasy lub jakie moralne i religijne impulsy przejęli w rezultacie historycznego kontaktu z innymi narodami starożytności, koniecznym jest, żeby poświęcić nieco uwagi historii Babilonu, Niniwy, Fenicji i Persji. Mogą wydawać się one odległymi krajami i zapomnianymi ludami, a niektórzy mogą skłaniać się do stwierdzenia, że „pozwólcie umarłym pochować umarłych, dlaczego mamy się troszczyć o mumie?” Zdumiewającym zrządzeniem historii jest to, że bez problemu mógłbym Państwu pokazać wiele rzeczy, które my, nawet my tutaj zgromadzeni, otrzymaliśmy w spadku z Babilonu, Niniwy, Egiptu, Fenicji i Persji."

Instytut Filozofii UMK, ul. Fosa Staromiejska 1a, 87-100 Toruń tel. (56) 611-36-66